1. Áp suất Thủy tĩnh (P_c) - "Lực Đẩy" (Cơ học)

• Bản chất: Là lực vật lý, do sức bơm của tim và trọng lực tạo ra, ép lên thành mạch.

• Hình ảnh: Hãy tưởng tượng mao mạch như một cái vòi tưới cây có nhiều lỗ nhỏ li ti (thành mạch bán thấm).

• Khi mở nước mạnh (huyết áp cao/ứ trệ tĩnh mạch), nước sẽ bắn tia ra ngoài qua các lỗ nhỏ đó.

• Tác động: Luôn có xu hướng ĐẨY nước và chất hòa tan nhỏ từ lòng mạch - gian bào (gây Lọc).

• Ứng dụng lâm sàng: Trong Suy tim sung huyết, áp lực tĩnh mạch tăng làm P_c tăng vọt - nước bị "bắn" ra ngoài mô kẽ - Phù (do ứ trệ).

2. Áp suất Keo (\pi_c) - "Lực Giữ" (Hóa lý)

• Bản chất: Là một dạng đặc biệt của áp suất thẩm thấu, được tạo ra chủ yếu bởi Albumin (vì các ion như Na^+ qua lại tự do nên không tạo ra lực kéo ròng đáng kể, chỉ có Protein là bị giữ lại).

• Hình ảnh: Hãy tưởng tượng Albumin là những miếng bọt biển khô trôi trong dòng máu.

• Vì miếng bọt biển quá to không chui lọt qua lỗ trên thành mạch, nó nằm lại và hút/giữ nước xung quanh nó, không cho nước thoát đi.

• Tác động: Luôn có xu hướng KÉO nước từ gian bào - vào lòng mạch (gây Tái hấp thu).

• Ứng dụng lâm sàng: Trong Xơ gan hoặc Hội chứng thận hư, Albumin giảm (mất đi các "miếng bọt biển") - không giữ được nước - nước thoát ra mô kẽ - Phù (do giảm áp lực keo).

Bảng so sánh nhanh (Dành cho lâm sàng)

Tóm lại:

Cuộc chiến tại mao mạch là sự cân bằng giữa Tim (đẩy nước ra) và Albumin (kéo nước vào).

• Nếu Tim đẩy quá mạnh (tăng HA, suy tim) - Phù.

• Nếu Albumin quá yếu (suy gan, suy thận) - Phù.